زبان نگه داشتن و سخن گفتن از دیدگاه ائمه معصومین

سیدمحمد هاشمی کارشناس ارشد فلسفه تعلیم و تربیت ۷:۴۱ ق.ظ ۲

انسان موجودی اجتماعی است و از لحظه تولد و شاید قبل از تولد با دست و پا زدن می کوشد تا با دیگران ارتباط برقرار کند. در چنین کوششی او بعدها یاد می گیرد که از زبان، برای ارتباط با دیگران بیشترین استفاده را ببرد و در تعاملات با پدیده های جهان هستی و محیط پیرامون ، از خود واکنش نشان دهد.

زبان، بهترین وسیله ای است که می تواند تصورات ذهنی یک فرد را به دیگری منتقل کند. با کمک زبان، ما اهداف، احساسات و آرزوهای خود را برای دیگران بیان می کنیم. با زبان می آموزیم و به دیگران یاد می دهیم. زبان، آزادی انسان از قفس تنگ حواس است. انسان یک هستی اجتماعی و سخنور است و زبان از امتیازهای ویژه اوست. زبان، دل و ذهن را پیوند می دهد.

می گویند زبان لباس اندیشه است و اندیشه گرانبهاترین سرمایه انسانی است. سخن گفتن، راه را برای پدیدار شدن سرمایه های فکری هموار می کند. زبان امانتی از طرف خداوند است که به انسان سپرده می شود تا به وسیله آن، راه تکامل خویش را بپیماید. بنابراین نحوه استفاده از زبان و کاربرد آن بسیار مهم است به گونه ای که گاهی اولیاء دین و اندیشمندان، سکوت و زبان در کام کشیدن را از به کار بردن آن بیشتر توصیه کرده اند. در ذیل پاره ای از سخنان ائمه هدی در مورد سخن گفتن و زبان نگه داشتن ارائه می گردد.

حضرت محمد(ص)می فرماید:نجات مؤمن، در نگه داشتن زبانش است.

حضرت علی(ع)می فرماید:خاموشی و سکوت، باغ اندیشه است.

امام رضا(ع)می فرماید:سکوت و کم حرفی، یکی از راه های دریافت علم و دانش است

حضرت علی(ع) می فرماید: فضیلت انسان زیر زبانش نهفته است.

رسول خدا(ص)می فرماید:سخن خوب گفتن، دلیل وفور عقل و خرد آدمی است.

حضرت علی(ع)می فرماید:تا سخن گفته نشده است، سخنگو بر سخن خویش حکومت می کند، ولی همین که سخن گفته شد، سخن بر سخنگو حکم می راند.

حضرت علی(ع) در مورد سکوت پیامبر اکرم(ص) فرمودند: سکوت آن حضرت در چهار چیز بود؛ در تفکر، تقدیر، حلم و حذر. تفکرش در باره دنیای فانی و عالم باقی بود.

درتقدیر و اندازه گیری بر آن بود که همه مردم را به یک چشم ببیند و به گفته همه به یک نحو گوش دهد. صبور و بردبار بود، به طوری که از چیزی خشمگین یا متنفر نمی شد. حذر و پرهیزش نیز در چنگ اندازی به کارهای خیر و دوری از کارهای زشت بود.

همچنین آورده اند که:

مردی پیش پیامبر آمد و پرسید: ای پیامبر خدا، دانش چیست؟
فرمود: سکوت پیشی گرفتن و اندیشیدن.
پرسید: سپس چه؟ فرمود: گوش فرا دادن و شنیدن از دانایان.
پرسید: سپس چه؟ فرمود: به ذهن سپردن شنیده ها.
پرسید: سپس چه؟ فرمود: منتشر کردن آنها.

امام زین العابدین(ع) نیز می فرماید: مؤمن سکوت می کند تا سالم بماند، سخن می گوید تا بهره مند شود.

حضرت محمد(ص)می فرماید:خاموشی و سکوت آرایش دانا و پوشش نادان است .

حضرت علی(ع)می فرماید:مؤمن سکوت اختیار می کند تا از لغزش ها برکنار بماند، اگر در مقام پرسش برمی آید، منظورش فهمیدن است و غرض او از سخن گفتن،زورگویی و فخرفروشی و تحمیل به دیگران نیست.

از امام سجاد(ع) پرسیدند: سکوت بهتر است یا سخن گفتن؟ پاسخ داد: برای هریک از آنها آفت هایی است، اگر سالم از آفت باشد، سخن گفتن بهتر از خاموشی است، برای اینکه خدای بلندمرتبه هیچ یک از پیامبران و جانشینان آنان را برای سکوت برنینگیخته، بلکه برای سخن گفتن (آگاهی و بیداری) فرستاده است.

اما سخن گفتن باید به حد ضرورت باشد. پیامبر اکرم(ص) نیز گفتاری فصیح و روشن داشت، نه بسیار کم سخن بود و نه پرگو، سکوت آن حضرت طولانی بود و بدون ضرورت حرفی به زبان نمی آورد. روزی به ابوذر فرمود: ای ابوذر هرچه را که در آن تو را بهره نیست، ترک کن و سخنی که فایده ای به حال تو ندارد، لب مگشا و زبان خود را مانند پول خود که در حفظ آن می کوشی، نگهداری نما. آن حضرت معتقد بود که زیبایی ِ سخن، به کوتاهی و اختصار است و می فرمود: اگر سخن گفتن، نقره باشد، سکوت طلا است.

حضرت علی(ع) می فرماید: پرگویی، آفت سخن است.
از آن حضرت داریم که فرمود: کسی که حرف می زند، می کارد و آن کس که می شنود، درو می کند.

+2
0

  

۲ دیدگاه »

  1. avatar
    سیدجلال هاشمی زاده مرداد ۴, ۱۳۹۱ at ۱۲:۲۳ ب.ظ - پاسخ

    با تشکر از جناب آقای هاشمی به خاطر نوشتن مطلب زیبا مربوط به نگه داشتن زبان ،
    گفتار هر فردی بیانگر شخصیت اوست . انسانهای مودب و باشخصیت هرگز در بدترین شرایط هم حاضر نیستند گفتار خود را به آنچه در خور شانشان نیست بیالایند .
    میانه روی درگفتار ، سنجیده بودن گفتار ، به جا بودن گفتار ، قابل فهم بودن گفتار ، جذاب بودن گفتار، نرم بودن گفتار ، مفید بودن گفتار ، حق بودن گفتار همگی از آداب سخن گفتن می باشد که دین اسلام آن را در جاهای مختلف بیان نموده است .
    امید می رود که همه ی ما در این ماه مبارک و در ماه خدا و پرهیز از گناهان با کنترل زبان و گفتارخود قدمی در راه خودسازی برداریم .
    *******
    آدمی مخفی است در زیر زبان
    این زبان ، پرده است درگاه دهان
    ****
    چون که بادی پرده را درهم کشید
    سر صحن خانه شد بر ما پدید

  2. avatar
    عباس آذر ۴, ۱۳۹۲ at ۱۲:۰۴ ق.ظ - پاسخ

    ممنون

فرستادن دیدگاه »